ध्रुवं जयं साङ्ख्य-योगेन

सम्राट् हि एकमेवाद्वितीयः । पराधीनो राष्ट्रः । न स्वाधीनः आत्मा । कथं पुनः सुखं?

स्वधर्मे निधनं श्रेयः इति भगवतोक्तं । मुद्गलः उञ्छवृत्त्या जीवति स्म । स दुर्वासेन महात्मना परीक्षितः, स्वर्गं हि निराकृतवान् । अनित्यमसुखमिमं लोकं कर्मावलम्बितम् इति मत्वा ब्रह्माश्रितः सः ।

या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी खलु ।
गीतायां पुनरुक्तम्

आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् ।
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥

एवं हि श्रेष्ठाः सर्वदा उपरमन्ते स्म ।

एषा धारणा स्वश्रद्धया स्वभावजं अनुसरति । धर्मार्थकामाः कामाधीनाः वा अर्थाधीनाः कदाचिन्न भवेयुः ।

यथा—

श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतस्तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।
श्रेयो हि धीरोऽभिप्रेयसो वृणीते प्रेयो मन्दो योगक्षेमाद् वृणीते ॥

निर्योगक्षेमो ह्यात्मवान् मुद्गल आसीत् । सात्त्विकी श्रद्धा तु संशयपरिहारेण हि उपलभ्यते । संशयात्मा विनश्यति खलु ।

एवं साङ्ख्ययोगयोः विज्ञानेन हि ध्रुवम् जयं । नान्यपन्था विद्यते अयनाय । एवं पुरवासिनोऽपि आरण्ये संश्रितवन्त इत्यहं मन्ये ।

पूर्वं ययातिः राजर्षिः एवं हि सुखदुःखद्वन्द्वात् विनिर्मुक्तः अभवत् । न तु मिथ्याज्ञानमाश्रितः ।